In Italië worden jaarlijks ‘voor honderden miljoenen euro’s’ aan illegaal geïmporteerd koudemiddel in reguliere toeleveringsketens verhandeld. Dat stelt de Environmental Investigation Agency (EIA) in een nieuw rapport over de handel in illegaal koudemiddel. Voor het rapport zijn onderzoekers undercover in de koudemiddelmarkt gedoken.
Ondanks verdere restricties die in 2024 in het kader van de F-gassenverordening zijn ingesteld, waaronder strengere douanecontroles, toont het onderzoek volgens de EIA hoe quota op grote schaal worden overschreden, belasting wordt ontdoken, facturen worden vervalst, en verkeerde labels op cilinders worden geplakt – waarbij maagdelijke HFK’s bijvoorbeeld als ‘teruggewonnen’ worden aangeduid. Een en ander is terug te lezen in het rapport ‘Fakes, Fraud and F-gasses’, waarin de EIA de uitkomsten van zijn onderzoek heeft opgetekend. Nog een andere trend rond ‘omlabeling’ die wordt beschreven, is de invoer van ‘fake’-gas. Daarbij wordt goedkoop geproduceerd hoog-GWP-koudemiddel met een foutief label op het cilinder verkocht als een HFK met een laag GWP.
Levering aan grote bedrijven
Bij het onderzoek legden medewerkers van de EIA undercover contact met importeurs, distributeurs en online verkopers die actief zijn op online marktplaatsen. Een aantal van de bedrijven waarmee werd gesproken, gaf openlijk toe in illegaal koudemiddel te handelen. Daarbij vertelden ze ook te leveren aan grote bedrijven, waaronder de Italiaanse staatsspoorwegen en bekende supermarktketens. “Dat roept zorgen op over het idee dat illegaal koudemiddel op grote schaal is doorgedrongen in reguliere commerciële toeleveringsketens”, aldus de EIA.
Geen enkel F-gasquotum
EIA-onderzoekers spraken onder andere met een Albanese importeur/distributeur die beweerde de helft van alle HFK’s in Zuid-Italië te leveren. Het bedrijf beschikt over geen enkel F-gasquotum en biedt gassen aan tegen extreem lage prijzen, wat volgens de EIA ‘sterk suggereert’ dat ze illegaal zijn verkregen. Een vertegenwoordiger van een ander bedrijf legde de onderzoekers openlijk uit dat zijn bedrijf quota overschreed en HFK’s van buiten de EU betrok, vaak via import uit Roemenië en Bulgarije. Hij noemde onder meer een grote HVAC-fabrikant en twee bekende retailketens als afnemers. Bij navraag ontkenden die hun betrokkenheid overigens.
200 kg maagdelijk R404A
Een ander voorbeeld dat in het EIA-rapport wordt aangehaald, betreft een regionale distributeur van zuurstofflessen in Zuid-Italië. Een medewerker ervan bood de onderzoekers telefonisch 200 kg maagdelijk R404A aan, waarbij op de factuur een andere HFK zou worden vermeld. Daarbij beweerde hij ook grote klanten te beleveren, zoals de Italiaanse nationale spoorwegmaatschappij, en een bekende vrachtwagenfabrikant. Later gaf een senior-medewerker van hetzelfde bedrijf echter face-to-face aan geen R404A te leveren; in plaats daarvan wees hij juist op de impact van illegale HFK-handel – en vertelde dat voor miljoenen euro’s aan illegaal koudemiddel via Italiaanse havens het land binnenkomen.
“Helft is illegaal geïmporteerd”
“De omvang van illegale handel in welk product dan ook is moeilijk in te schatten”, aldus EIA-klimaatcampagneleider Fin Walravens. “Maar volgens brancheorganisaties is bijna de helft van het koudemiddel op de Italiaanse markt illegaal geïmporteerd.” Overigens erkennen de Italiaanse autoriteiten de problematiek rond illegale F-gassen. Onlangs werd een overlegplatform opgezet met het ministerie van Milieu, de douane en de politie om de handel aan te pakken. Walravens kent de toegenomen handhavingsinspanningen in Europa. “Desondanks benadrukken de bevindingen van de EIA opnieuw de sterk onderling verbonden aard van de illegale HFK-handel over de grenzen van lidstaten heen.”
Het rapport ‘Fakes, Fraud and F-gases’ staat online op de website van de EIA.
